mail info@modaberasia.com
call
41627000 21 98+
map
تهران ، میدان آرژانتین ، خیابان بیهقی ، خیابان دوازدهم شرقی، پلاک 14 ، مدبر آسیا

معرفی بورس کالا و بورس انرژی| هر آنچه باید در مورد این دو بازار بدانید

ثبت امتیاز:
28
مهر ۱۳, ۱۴۰۰
Modir

اگر از فعالان یا علاقه‌مندان به فعالیت در بازارهای مالی باشید، بدون شک با بازار بورس و انواع آن نیز آشنایی دارید. همانطور که می‌دانید، در ایران انواع بورس به 4 دسته، بورس اوراق بهادار، فرابورس، بورس کالا و بورس انرژی قابل تقسیم می‌باشد. در این مقاله با توجه به موضوع عنوان شده، به دنبال آن هستیم که دو بازار، بورس کالا و بورس انرژی را از تعریف تا نحوه خرید و فروش در آنها برای شما خوانندگان گرامی شرح دهیم. پیشنهاد می‌کنیم تا پایان همراه ما باشید تا با مفاهیم اساسی این دو بازار به طور کامل آشنا شوید.

بورس کالا چیست؟

بورس کالا همانطور که از نام آن نیز پیداست، بازاری منسجم جهت عرضه کالاهای فروشندگان می‌باشد. در واقع در این بازار با حذف نقص‌ها و کاستی‌های بازار سنتی، سعی شده است که سازوکاری ایده آل برای انجام معاملات ایجاد گردد. به عبارتی می‌توان بورس کالا را پلی میان فروشندگان و خریداران محصولات به حساب آورد. محصولات عرضه شده در این بازار تماما توسط کارشناسان مربوطه، قیمت گذاری شده و سپس مورد معامله قرار می‌گیرند.

بورس کالا چیست؟

باید اشاره کرد که محصولات عرضه شده در این بازار، اغلب کالاهای فرآوری نشده و خام می‌باشند. از جمله این کالاها می‌توان، فلزات، گندم، برنج، ذرت، پسته، زعفران، محصولات شیمیایی، کانی‌های فلزی و… را نام برد. همانطور که اشاره شد تمامی محصولات عرضه شده قیمت گذاری شده هستند و این به عنوان یک مزیت بزرگ در کنار سهولت انجام معاملات در این بازار به شمار می‌رود.

به طور کلی، فعالان بورس کالا را می‌توان در دو گروه دسته بندی نمود:

  1. تولید کنندگان و عرضه کنندگانی که از نوسانات موجود در قیمت بازار استقبال نموده و به نوعی از این راه کسب سود می‌نمایند.
  2. افرادی که برخلاف گروه اول، تمایل دارند از نوسانات قیمتی بازار محفوظ باشند.

انواع قراردادها و بازارها در بورس کالای ایران

در بورس کالا، تمامی معاملات در قالب قراردادهای استاندارد و رسمی انجام می گیرد. در این قسمت به معرفی هر یک از آنها خواهیم پرداخت. به طور کلی، انواع قراردادهای موجود در بورس کالا عبارتند از:

1. قرارداد نقدی

قراردادی است که در آن، تحویل کالا و پرداخت بهای آن در هنگام معامله و طبق دستورالعمل تسویه و پایاپای صورت می گیرد. به عبارتی، در این قرارداد، خریدار مبلغ معامله را به صورت نقدی پرداخت کرده و کالا را نیز ظرف مدت زمان مشخصی که عموما بیش از 3 روز به طول نمی‌انجامد، دریافت می‌کند.

2. قرارداد نسیه

در قرارداد نسیه، تحویل کالا در هنگام معامله صورت گرفته و پرداخت بهای آن به تاریخ سررسید (بر اساس دستورالعمل تسویه و پایاپای) موکول می‌گردد. به عبارتی، خریدار، کالا را در هنگام معامله دریافت نموده و مبلغ آن را در تاریخ مشخصی در آینده به فروشنده پرداخت می‌نماید.

3. قرارداد سلف

سلف قراردادی است که در آن، پرداخت مبلغ کالا با بهای معین (بر اساس دستورالعمل تسویه و پایاپای) صورت گرفته و تحویل آن در زمانی مشخص در آینده صورت می‌گیرد. این قرارداد را می توان به لحاظ نحوه دریافت مبلغ و تحویل کالا، به نوعی برعکس قرارداد نسیه تصور نمود.

4. قرارداد آتی

در این نوع قرارداد، فروشنده متعهد می شود که مقدار مشخصی از کالا را با بهای از پیش تعیین شده و در تاریخی معین، به خریدار تحویل دهد. طرف دیگر نیز متعهد است که کالا را با این شرایط مشخص، خریداری نماید. به منظور جلوگیری از امتناع هر یک از طرفین، مبلغی تحت عنوان وجه تضمین، نزد اتاق پایاپای گذاشته می‌شود که متناسب با تغییرات آتی قیمت، مبلغ آن تعدیل می‌گردد.

5. قرارداد سلف استاندارد

قراردادی است که در آن، فروشنده مقدار مشخصی از دارایی پایه را مطابق با مشخصات قرارداد سلف استاندارد و در مقابل دریافت وجه نقد، به فروش می‌رساند. تحویل کالا نیز در زمان مشخصی در آینده صورت می‌گیرد. در این قرارداد، خریدار این امکان را دارد که کالای خریداری شده خود را که هنوز تحویل نگرفته است، طی قرارداد سلف موازی استاندارد به فروش برساند.

6. قرارداد اختیار معامله

در این نوع قراردادها، یک طرف معامله، حق فروش و یا خرید کالا را از طرف دیگر خریداری می‌نماید که به دو نوع کلی، قرارداد اختیار خرید و اختیار فروش تقسیم می‌گردد.

7. صندوق های کالایی

صندوق های کالایی قابل معامله (ETC) را می توان یکی از ابزارهای مالی نوین به حساب آورد. این صندوق ها به سرمایه گذاران این امکان را می دهند که بدون متحمل شدن هزینه حمل و نقل، انبارداری و… کالاها، اوراق این صندوق ها را خریداری نمایند. در واقع با خرید این اوراق، سرمایه‌گذار، علیرغم مالکیت داشتن بر کالاهای خریداری شده، مسئولیتی از بابت نگهداری آنها نخواهد داشت. این صندوق ها بخش قابل توجهی از سرمایه خود را به سرمایه‌گذاری در کالایی خاص اختصاص می‌دهند و سایر افراد علاقه‌مند به سرمایه‌گذاری در آن کالا، می‌توانند واحدهای این صندوق‌ها را خریداری نمایند.

8. گواهی سپرده کالایی

گواهی سپرده کالایی را می توان اوراق بهاداری تعریف نمود که نشان دهنده مالکیت دارنده آن بر میزان مشخصی کالا است. پشتوانه این قبض نیز انبار استانداردی است که توسط انبارهای مورد تایید بورس صادر می‌گردد.

انواع محصولات معامله شده در بورس کالای ایران

در بخش قبل با ساختار کلی بورس کالا آشنا شدیم. حال نوبت آن است که محصولات عرضه شده در این بازارها را به تفکیک برایتان معرفی نماییم . برای درک بهتر، این اقلام را در قالب شکل زیر دسته بندی نموده ایم.

انواع محصولات معامله شده در بورس کالای ایران

چگونه وارد بورس کالا شویم؟ نحوه دریافت کد بورس کالا

پیش از هر چیز، باید توجه داشته باشید که کدهای معاملاتی در این بازار به سه دسته قابل تقسیم می‌باشند:

  • کد معاملاتی خاص گروه: دارندگان این نوع کد تنها امکان خرید و فروش یک گروه خاص از کالاها را دارند. به عبارتی، این کد برای انجام معامله بر روی یک گروه مشخص ایجاد گشته است.
  • کد معاملاتی خاص: دارندگان این کد می توانند تنها چند نوع محصول مشخص را مورد معامله قرار دهند. به عبارتی، این کد برای معامله یک یا تعدادی کالا معین مورد استفاده قرار می گیرد.
  • کد معاملاتی عام: دارندگان این کد می توانند تمامی محصولات و کالاهای موجود در بازار را خرید و فروش نمایند. به عبارتی، این کد برای معامله کالا یا گروه خاصی نمی باشد.

حال که با انواع کدهای موجود در این بازار آشنا شدیم، لازم تا مدارک مورد نیاز جهت دریافت این کدها را را نیز به تفکیک شخصیت حقیقی یا حقوقی تشریح نماییم.

مدارک لازم جهت صدور کد مشتریان حقیقی ایرانی

  1. کپی برابر اصل شده کارت ملی و شناسنامه (صفحه توضیحات در صورت لزوم)
  2. اصل فرم درخواست کد حقیقی ایرانی
  3. ثبت نام در سامانه امور مالیاتی به عنوان مودی (پرداخت شده) مالیاتی
  4. سایر موارد در صورت نیاز به تشخیص کمیته

مدارک لازم جهت صدور کد مشتریان حقوقی ایرانی

  1. کپی برابر اصل شده کارت ملی و شناسنامه مدیر عامل و تمام اعضاء هیأت مدیره (صفحه توضیحات در صورت لزوم)
  2. اصل فرم درخواست کد حقوقی ایرانی
  3. روزنامه رسمی تاسیس شرکت، آخرین تغییرات اعضای هیات مدیره و سایر روزنامه‌های رسمی مهم (تغییر نام و …)
  4. اساسنامه
  5. صورت های مالی حسابرسی شده آخرین دوره (در صورت عدم شمول برای حسابرسی، اظهارنامه مالیاتی)
  6. پروانه بهره برداری و سایر مجوزهای فعالیت معتبر
  7. سایر موارد در صورت نیاز به تشخیص کمیته

مراحل انجام معامله در بورس کالا

پس از دریافت کد بورس کالا، می‌توانیم اقدام به انجام معامله در این بازار نماییم. برای این کار کافی است تا مراحل زیر را طی نماییم.

  • انتخاب کارگزار مناسب (برای دسترسی به لیست کارگزاران فعال در بورس کالا کلیک نمایید.)
  • تکمیل فرم ثبت سفارش نزد کارگزار منتخب توسط مشتری و ثبت قیمت پیشنهادی مورد نظر
  • انتقال و انتشار سفارش مشتری توسط کارگزار به تالار معاملات
  • شرکت در حراج توسط کارگزاری و انجام معامله در تالار
  • کسر سپرده اولیه و واریز نمودن مابقی وجه به حساب کارگزار نزد اتاق پایاپای
  • تسویه نمودن اسناد معاملات نزد اتاق پایاپای و صادر نمودن اسناد معاملاتی
  • تسویه مالی معاملات نزد اتاق پایاپای
  • انجام نقل و انتقالات وجوه پس از کسر هزینه ها از طریق حساب بانکی به حساب معامله گران

نکته: برای کسب اطلاعات بیشتر در خصوص بورس کالا و جزئیات آن، می توانید به وب سایت بورس کالای ایران مراجعه نمایید.

بورس انرژی چیست؟

کشور ایران را می‌توان به عنوان یکی از غنی‌ترین کشورها به لحاظ منابع نفت و گاز و همینطور بزرگ‌ترین تولید کننده این حوزه در جهان، به حساب آورد. این امر سبب گردید تا جهت انجام معاملات و شفاف سازی در قیمت این محصولات، بازاری با این هدف ایجاد گردد. این بازار به بازار بورس انرژی معروف بوده و به عنوان چهارمین بازار بورس کشور شناخته می‌شود.

بورس انرژی چیست؟

شرکت بورس انرژی در تاریخ 1391/04/17 در اداره ثبت شزکت‌ها به ثبت رسید و فعالیت خود را از آن تاریخ آغاز کرد. این شرکت، با هدف ایجاد بازاری شفاف و دارای نقد شوندگی بالا و همینطور رفع انحصار و کشف عادلانه قیمت حامل های انرژی ایجاد گردید.

در این بازار، تنها معاملات کالاهای حوزه حامل‌های انرژی، همچون نفت، گاز، برق، محصولات پتروشیمی و اوراق بهادار مبتنی بر این کالاها انجام می پذیرد. زمینه های فعالیت بازار بورس انرژی را نیز می‌توان، خرید و فروش منابع انرژی، کشف قیمت روزانه آنها و همینطور تامین مالی تولیدکنندگان به حساب آورد.

بورس انرژی به طور کلی، دارای دو بازار فعال فیزیکی و مشتقه است که ویژگی‌های این دو بازار تا حدی با یکدیگر تفاوت دارند. اصلی ترین تفاوت این دو بازار در این است که در بازار فیزیکی، کالاها به طور مستقیم مورد معامله قرار می گیرند و در بازار مشتقه، اوراق مبتنی بر کالا خرید و فروش می گردد.

لیست کالاهای قابل معامله در بورس انرژی

لیست کالاهای پذیرش شده در بورس انرژی، پس از جلسه جداسازی فرآورده‌های نفتی در سال 1392، به شرح زیر می‌باشد:

انواع نفت خامهیدروژن
نفت کوره و مازوتانواع بنزین
انواع نفتانواع گازوئیل
کلیه میعانات گازیانواع گازهای طبیعی
انواع سوخت جتانواع نفت سفید
انواع سوخت جتکلیه حلال ها
متانولانواع زغال سنگ و زغال چوب
گاز مایعانواع لایت اند
آیزوفیدهااتانول
انواع برش های سنگیناکستراکت
لیست کالاهای قابل معامله در بورس انرژی

نحوه دریافت کد معاملاتی در بازار بورس انرژی

در حوزه‌های برق و حوزه فیزیکی بورس انرژی، تنها اشخاص حقوقی مجاز به انجام معاملات هستند. این اشخاص نیز لازم است تا حتما کد معاملاتی مربوط به حوزه بورس انرژی را دریافت کرده باشند. جهت دریافت این کد اشخاص می بایست از طریق شرکت های کارگزاری دارای مجوز فعالیت در بورس انرژی اقدام نمایند. شرایط و مدارک خاصی که برای دریافت این کدها در نظر گرفته شده است که عبارتند از:

مدارک لازم جهت دریافت کد معاملاتی در بازار فیزیکی بورس انرژی:

  • شرکت نامه
  • تکمیل فرم احراز هویت
  • اساسنامه و شناسه ملی
  • فرم درخواست کد اشخاص حقوقی
  • آگهی آخرین تغییرات مدیران و صاحبان امضای مجاز
  • مدارک، مجوزها و مستندات مثبته در مورد فعالیت مشتری
  • آگهی روزنامه رسمی در خصوص تاسیس و آخرین تغییرات آن
  • کپی برابر اصل شده مدرک شناسایی صاحبان امضای مجاز شامل شناسنامه و کارت ملی

مدارک لازم جهت دریافت کد معاملاتی در بازار برق بورس انرژی: 

  • شرکت نامه
  • بیانیه ریسک
  • تکمیل فرم احراز هویت
  • اساسنامه و شناسه ملی
  • فرم درخواست کد اشخاص حقوقی
  • فرم معرفی اطلاعات حساب مشتری
  • آگهی آخرین تغییرات مدیران و صاحبان امضای مجاز
  • مدارک، مجوزها و مستندات مثبته در خصوص فعالیت مشتری
  • آگهی روزنامه رسمی در خصوص تاسیس و آخرین تغییرات آنپ
  • کپی برابر اصل شده مدرک شناسایی صاحبان امضای مجاز شامل شناسنامه و کارت ملی

فرایند انجام معاملات در بازار بورس انرژی

نحوه انجام معاملات در بازار بورس انرژی، با توجه به نوع معاملات، متفاوت از یک دیگر می‌باشد. به این صورت که در بازار فیزیکی بورس انرژی، انجام معاملات زمان مشخصی نداشته و بسته به شرایطی است که هر روزه در شرح عرضه معین می شود. این در حالی است که معاملات در بازار برق بورس انرژی، روزانه و در تایمی مشخص، به صورت حراج چند قیمتی انجام می شود.

توجه داشته باشید که در معاملات بازار بورس انرژی، ۱۰ یا ۲۰ درصد قیمت معامله به صورت پیش پرداخت از مشتریان دریافت گردیده و مبلغ باقی مانده برای کالاهای داخلی، ۳ روز کاری و برای کالاهای بازار بین الملل، ۵ روز کاری بعد از انجام معامله اخذ می گردد.

فرایند انجام معاملات بازار فیزیکی در بازار بورس انرژی

انجام معاملات در بازار فیزیکی بورس انرژی زمان مشخصی نداشته و شرایط معاملات همزمان با عرضه آنها تعیین می گردد. پیش از انجام معاملات در این بازار، حدود 10 درصد از ارزش کل معامله از طریق کد شناسه کارگزاری به حساب شرکت سپرده گذاری واریز می شود. شرکت سپرده گذاری مرکزی، پس از کسر هزینه ها، مبلغ کالای معامله شده را به حساب عرضه کننده واریز می نماید. در آخرین مرحله نیز کالا در بازه زمانی معین شده از قبل، توسط عرضه کننده به خریداران تحویل داده می شود.

فرآیند انجام معاملات بازار برق در بازار بورس انرژی

پروسه انجام معاملات در بازار برق، طی حراج چند قیمتی در بازار زمانی مشخص و به صورت شارژ روزانه توزیع برق در نیروگاه ها انجام می شود. ارسال سفارشات و تکمیل فرم های خریداران و فروشندگان از ساعت 9:30 تا 10:00 صورت می گیرد. در این محدوده زمانی، کارگزار سفارشات را به سیستم معاملات ارسال می کند. در بازه زمانی 10:00 تا 12:00 نیز امکان تغییر در حجم و قیمت سفارشات ثبت شده وجود دارد.

جمع بندی

در این مقاله سعی شد تا شما را با دو بازار بورس کالا و بورس انرژی از تعریف تا نحوه انجام معاملات در هر یک از آنها آشنا سازیم. دریافتیم که بورس کالا، بازاری منسجم جهت انجام معاملات بر روی کالاها بوده و در بورس انرژی نیز معاملات حامل های انرژی صورت می گیرد. امید است این مقاله برای شما در جهت انجام معاملاتتان در هر یک از این دو بازار مفید واقع شده باشد. چنانچه در خصوص هر یک از دو بازار بورس کالا و بورس انرژی با ابهام یا پرسشی رو به رو شدید، می توانید در قسمت دیدگاه با ما در میان بگذارید تا کارشناسان ما در سریع ترین زمان ممکن پاسخگوی شما باشند.

دیدگاهی بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.



مطالب مرتبط با این مطلب
تاریخ: مهر ۱۱, ۱۴۰۰
نویسنده: Modir
شناسایی نقاط چرخش بازار
تاریخ: شهریور ۲۱, ۱۴۰۰
نویسنده: Modir
بورس، فارکس یا رمز ارز؟ مسئله این است!

با ما در ارتباط باشید

آیا می‌ دانید چقدر ساده می توان از طریق بورس اوراق بهادار کسب درآمد کرد؟

مشتریان محترم کارگزاری مدبرآسیا که دارنده سهام عدالت هستند،
جهت استعلام و فروش غیرحضوری سهام عدالت خود می توانند از طریق لینک زیر اقدام نمایند.